Chiến lược AI Việt Nam 2025: Lộ trình trở thành Trung tâm AI

Tại sự kiện NVIDIA AI Day diễn ra ở TP. Hồ Chí Minh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC) đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ: Việt Nam đang đặt Trí tuệ nhân tạo (AI) vào vị trí trung tâm của chiến lược kinh tế quốc gia. Đây không chỉ là một định hướng công nghệ, mà là một cú xoay trục chiến lược, báo hiệu tham vọng của Việt Nam trong việc trở thành một cường quốc khu vực về tăng trưởng bao trùm và dựa trên dữ liệu. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang định hình lại toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, động thái này cho thấy sự quyết tâm của Việt Nam trong việc nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức để tạo ra một tương lai số thịnh vượng. Bài viết này sẽ phân tích sâu về chiến lược AI của Việt Nam tính đến năm 2025, từ các mục tiêu chính sách, hiện trạng thị trường, những thách thức cốt lõi, đến vai trò của các trung tâm công nghệ và dự báo cho tương lai.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ:

• Phân tích Chiến lược AI Quốc gia đến năm 2030 của Việt Nam.
• Đánh giá tác động kinh tế và hiện trạng thị trường AI.
• Xác định các thách thức chính và các phương pháp triển khai hiệu quả.
• Dự báo tương lai và vai trò của Việt Nam trong bản đồ AI khu vực.

Chiến lược AI Quốc gia: Tham vọng và Lộ trình đến 2030

Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động AI của Việt Nam. Chiến lược này không chỉ đặt ra các mục tiêu cụ thể mà còn vạch ra một lộ trình rõ ràng, biến AI từ một công nghệ mới nổi thành một hạ tầng thiết yếu cho sự phát triển kinh tế-xã hội. Mục tiêu đến năm 2025 là đưa Việt Nam vào Top 5 ASEAN và Top 60 thế giới về phát triển và ứng dụng AI. Tầm nhìn xa hơn đến năm 2030 là biến Việt Nam thành một trung tâm đổi mới sáng tạo khu vực, nơi các giải pháp AI được tích hợp sâu rộng vào các ngành kinh tế trọng điểm như nông nghiệp, y tế, sản xuất và giáo dục, tạo ra giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh bền vững.

Bốn Trụ cột Chiến lược

Để hiện thực hóa tham vọng, chiến lược AI của Việt Nam được xây dựng dựa trên bốn trụ cột chính. Thứ nhất, coi AI là hạ tầng quốc gia, tương tự như điện hay Internet, với tham vọng cung cấp cho mỗi người dân một “trợ lý kỹ thuật số cá nhân” dựa trên dữ liệu và hạ tầng AI quốc gia. Thứ hai, xây dựng khung pháp lý lấy con người làm trung tâm và dựa trên rủi ro, với Luật AI dự kiến ra đời vào cuối năm 2025, nhấn mạnh vào đổi mới có trách nhiệm và tăng trưởng bền vững. Thứ ba, đề cao chủ quyền số, tập trung vào quản trị dữ liệu bản địa và phát triển năng lực AI trong nước để đảm bảo tự chủ về công nghệ và kinh tế. Cuối cùng, cách tiếp cận “Make in Vietnam”, ưu tiên các giải pháp được tùy chỉnh cho ngôn ngữ, văn hóa và nhu cầu kinh tế địa phương thay vì chỉ nhập khẩu mô hình nước ngoài.

Hiện trạng Thị trường AI Việt Nam: Số liệu và Tác động Kinh tế

Cam kết của chính phủ đang bắt đầu mang lại những kết quả kinh tế hữu hình. Các chuyên gia dự báo AI có thể đóng góp tới 130 tỷ USD vào GDP của Việt Nam vào năm 2040, tương đương khoảng 25% quy mô kinh tế hiện tại. Một mô hình thận trọng hơn cũng ước tính đóng góp của AI sẽ đạt 79,3 tỷ USD (gần 12% GDP) vào năm 2030. Trong lĩnh vực bán lẻ, các mô hình kỹ thuật số do AI điều khiển dự kiến sẽ giúp doanh thu bán lẻ và dịch vụ tăng trưởng từ 10.5–12% trong năm 2025. Sức hấp dẫn của thị trường AI Việt Nam cũng đang thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư mạo hiểm (VC) và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), được thúc đẩy bởi các chính sách ưu đãi và quỹ đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, Việt Nam được xếp hạng trong top 10 toàn cầu về nhận thức và niềm tin của công chúng đối với AI, và liên tục vượt trội so với các quốc gia khác trong khu vực về chỉ số sẵn sàng cho AI.

Thực tiễn Áp dụng và Thách thức

Mặc dù tiềm năng là rất lớn, Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể. Thiếu hụt nhân tài là rào cản lớn nhất, đặc biệt là các chuyên gia có kỹ năng sâu về nghiên cứu, phát triển thuật toán và triển khai quy mô lớn. Hệ sinh thái dữ liệu còn phân mảnh, với các silo dữ liệu và khả năng truy cập không nhất quán đang cản trở việc huấn luyện các mô hình AI mạnh mẽ. Khung pháp lý và đạo đức vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, gây ra những bất định về quyền riêng tư dữ liệu và luồng dữ liệu xuyên biên giới. Cuối cùng, hầu hết các ứng dụng AI vẫn đang ở giai đoạn thí điểm, với mức độ áp dụng không đồng đều giữa các ngành và khu vực. Để vượt qua những rào cản này, việc đẩy mạnh hợp tác công-tư, như quan hệ đối tác với NVIDIA, và đầu tư vào hạ tầng dữ liệu quốc gia là những bước đi mang tính sống còn.

Đọc thêm: Cơ hội cho người đi đầu trong bối cảnh 80% doanh nghiệp Việt đã dùng AI

TP.HCM và NIC: Những Đầu tàu Dẫn dắt Làn sóng AI

TP. Hồ Chí Minh đang nổi lên như một trung tâm AI của cả nước. Việc đăng cai các sự kiện lớn như NVIDIA AI Day đã thu hút các gã khổng lồ công nghệ và tài năng AI hàng đầu thế giới, tạo ra một diễn đàn quan trọng để trao đổi kiến thức và hình thành quan hệ đối tác. Thành phố đang đi tiên phong trong việc ứng dụng AI/IoT vào quản lý đô thị thông minh, từ giao thông, nước đến năng lượng. Song song đó, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC) đóng vai trò hạt nhân trong việc triển khai chính sách AI của chính phủ. NIC trực tiếp giám sát các cuộc thi đổi mới sáng tạo, các thử thách AI, và hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nhân AI, hợp tác chặt chẽ với các cơ quan phát triển quốc tế để đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.

Tuyên bố tại NVIDIA AI Day đã khẳng định rõ ràng: Việt Nam không chỉ xem AI là một công cụ, mà là nền tảng cốt lõi cho sự thịnh vượng kinh tế trong tương lai. Với một chiến lược quốc gia đầy tham vọng, sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, và sự dẫn dắt của các trung tâm như NIC, Việt Nam đang có những bước tiến vững chắc. Những dự báo lạc quan về tăng trưởng GDP và sự tin tưởng cao của công chúng là những lợi thế không thể phủ nhận. Tuy nhiên, con đường phía trước đòi hỏi phải giải quyết triệt để các thách thức về nhân tài chất lượng cao, hạ tầng dữ liệu tích hợp, và khung pháp lý hoàn thiện. Việc chuyển đổi thành công từ các dự án thí điểm sang triển khai quy mô lớn sẽ là bài kiểm tra quyết định. Nếu giải quyết được những vấn đề này, Việt Nam hoàn toàn có khả năng hiện thực hóa tầm nhìn trở thành một trung tâm AI năng động, bao trùm và tự chủ về kỹ thuật số của khu vực trong thập kỷ tới.